Showing posts with label श्रृंगार के पद. Show all posts
Showing posts with label श्रृंगार के पद. Show all posts

શૃંગારનું પદ Shrungar pad

શૃંગારનું પદ

શ્રીઠાકોરજીને સ્નાન કરાવ્યા પછી જ્યારે શૃંગાર કરવામાં આવતા હોય ત્યારે આ પદ ગવાય. આ પદને શૃંગાર ઓસરાનું પદ પણ કહેવાય. ઓસરો એટલે અવસર-શૃંગાર કરવાનો સમય. આ પદમાં પ્રભુને કેવા પ્રેમથી શૃંગાર ધરવામાં આવે છે, તેનું નિરૂપણ છે.
(રચનાઃ વિષ્ણુદાસ)
(રાગઃ બિલાવલ)
આઓ ગોપાલ સિંગાર બનાઉં,
વિવિધ સુગંધન કરૌ ઉબટનો પાછે ઉષ્ણ જલ લે જુ ન્હવાઉં. (‍૧)
અંગ અંગોછ ગુહૂં તેરી બેની, ફૂલન રુચિ-રુચિ માલ બનાઉં,
સુરંગ પાગ જરતારી તોરા રત્નખચિત સિરપેચ બંધાઉં. (૨)
વાગો લાલ સુનેરી છાપો હરી ઈજાર ચરનન વિચરાઉં,
પટુકા સરસ બેંજની રંગકોં હંસુલી હાર હમેલ બનાઉં. (૩)
ગજમોતિનકે હાર મનોહર વનમાલા લે ઉર પહિરાઉં,
લે દરપન દેખો મેરે પ્યારે નિરખ-નિરખ ઉર નૈન સિરાઉં. (૪)
મધુમેવા પકવાન મિઠાઈ અપને કર લે તુમ્હેં જિમાઉં,
‘વિષ્ણુદાસ’કો યહી કૃપાફલ બાલલીલા હોં નિસદિન ગાઉં. (૫)

શબ્દાર્થઃ

ઉબટનો = સુગંધી પદાર્થોથી દેહને ઘસીને સ્વચ્છ કરવો.
જરતારી = જરીના તારવાળા.
તોરા, શિરપેચ = પાગ ઉપર ધરાતાં આભુષણો.
બેંજની = જાંબલી
હંસુલી, હમેલ = શ્રીકંઠના આભુષણ.

ભાવાર્થઃ

હે ગોપાલ! તમે પાસે, આવો. હું તમારા શૃંગાર કરું. સૌપ્રથમ વિવિધ સુગંધી પદાર્થો આપના શ્રીઅંગે લગાવી, આપને અભ્યંગ કરાવીશ અને પછી ગરમ જલથી સ્નાન કરાવીશ. (૧)
તમારું શ્રીઅંગ લૂછી, તમારા કેશ ગૂંથીશ અને તેમાં ફૂલોની રચના કરીને, તમારા કેશની વેણી બનાવીશ. તે કેશથી શોભતા મસ્તક ઉપર લાલ રંગનો પાગ બાંધીશ. પાગ ઉપર સોનેરી જરીના તોરા અને રત્નજડિત શિરપેચ ધરાવીશ. (૨)
        આપનાં ચરણોમાં લીલા રંગનું સૂથન અને શ્રીઅંગે લાલ રંગનો સોનેરી છાપાનો વાગો ધરાવીશ, વાગા ઉપર જાંબલી રંગનો સુંદર પટકો બાંધીશ. આપના શ્રીકંઠમાં હાંસ, હમેલ, હાર વગેરે આભુષણો ધરાવીશ. (૩)
        તે ઉપરાંત ગજમોતીના હાર અને સુંદર વનમાળા પણ ધરાવીશ. હે પ્રિય ! આપ આપના સુંદર મુખને દર્પણમાં જોશો ત્યારે તે મુખનાં દર્શન કરી, હું મારા હૃદય અને નેત્રોને શીતલ કરીશ. (૪)
        ત્યારપછી સુંદર મેવા, પકવાન અને મીઠાઈ મારા હાથમાં લઈ તમને આરોગાવીશ. વિષ્ણુદાસજી કહે છે કે, આપની આ સેવા એ આપની કૃપાનું જ ફળ છે. તે સેવા કરતાં હું હંમેશાં રાતદિવસ તમારી બાળલીલા ગાઈશ. (૫)

भोग श्रृंगार यशोदा मैया

भोग श्रृंगार यशोदा मैया,श्री विट्ठलनाथ के हाथ को भावें
न्हवाय श्रृंगार करत हैं, आछी रुचि सों मोही पाग बंधावें ॥

तातें सदा हों उहां ही रहत हो, तू दधि माखन दूध छिपावें ।
छीतस्वामी गिरिधरन श्री विट्ठल, निरख नयन त्रय ताप नसावें ॥

आओ गोपाल श्रृंगार बनाऊ

आओ गोपाल श्रृंगार बनाऊ
विविध सुगंधन करो उबट्नो, पाछे उष्णजल ले जू न्हवावू ॥१॥


अंग अंगोछ गुहूं तेरी बेनी, फूलन रची रची भाल बनाऊ ।
सुरंग पाग जरतारी तोरा , रत्नखचित शिरपेच बंधाऊ ॥ २॥

वागो लाल सुनेरी छापो, हरी इजार चरनन विरचाऊ ।
पटुका सरस वैंजनी रंग को , हसली हार हमेल बनाऊ ॥ ३॥
गजमोतींन के हार मनोहर, वनमाला ले उर पहेराऊ ।
ले दर्पण देखो मेरे प्यारे , निरख निरख उर नयन सिराऊ ॥४॥

मधु मेवा पकवान मिठाई, अपने कर ले तुम्हे जिमाऊ ।
विष्णुदास को यह कृपाफल, बाललीला हो निसदीन गाऊँ ॥५॥

कमल मुख देखत, तृप्त ना होय

कमल मुख देखत, तृप्त ना होय ।
यह सुख कहा दुहागीन जाने, रही निसाभर सोय ॥ १॥

ज्यों चकोर चाहत उडुराजे, चंद वदन रही जोय ।
नेक अकोर देत नही राधा, चाहत पीयरी निचोय ॥ २॥

उन् तो अपनों सर्वस्व दीनो, एक प्राण वपु दोय ।
भजन भेद न्यारो परमानन्द, जानत विरला कोय ॥ ३॥

अम्बर देहो मुरारी

हमारो अम्बर देहो मुरारी |
लेकर चीर  कदम्ब  चढ़ बैठे हम जलमांझ   उधारी  || १ ||
सुन्दर श्याम कमलदल लोचन हम हैं दासी तिहारी |
जो कछु कहौ सोई हम करी है चरणकमल पर वारि || २ ||
अंग अंग   कांपत  मनमोहन  बिनती  सुनौ  हमारी |
सूरदास प्रभु रसिक सिरोमणि तुम जीते  हम  हारी || ३ ||

भोग सिंगार मैया सुनी मोकों

भोग सिंगार मैया सुनी  मोकों श्री विठ्ठलनाथ के हाथको भावै |
नीकें न्ह्वाई सिंगार करत है, आछी रुचिसों मोहिं पाग बंधावै || १ ||
तातें सदा हों उहांही रहत  हों ,  तू  डरी   माखन  दूध  छिपावै |
छीतस्वामी गिरिधर श्री विठ्ठल, निरखि नैन त्रय ताप नसावै || २ ||

आज मोहि आगम अगम जनायो...

आज मोही आगम अगम जनायो ।
सोंधों छानी अरगजा  चंदन,   आंगन  भवन   लीपायों ।। १ ।।
आगम आवन  जान प्रीतम कों, गोपीजन मंगल गायो ।
आनंद उर न समाय सखी,  नव  साजि सिंगार बनायों ।। २ ।।
तन सुख पाग  पिछोरा   झीनो,   केसर   रंग    रंगायो ।
मुक्ता के  आभूषण  गुही  मनी,   पहिरावत हुलसायो ।। ३ ।।
पंखा  बहु  सिर  प्रीतम कों,   नित  राखुंगी  छिरकायों ।
ग्रीष्म ऋतु सुख देती नायक,  यह  औसर चली आयों ।। ४ ।।
आवेंगे  महेमान  आज  हरि,  भाग्य  बड़े  दिन  पायों ।
'कुंभनदास' नव नेह नई ऋतु, आगम सुजस सुनायों ।। ५ ।।

अक्षय तृतीया शुभ दिन नीको...

अक्षय तृतीया शुभदिन नीको,  चंदन  पेहेरत नवलकिशोर ।
उज्जवल   वसन, नवीन सो राजत,  फेंटा के नीके छटछोर ।। १ ।।
केसर   तिलक   माल   फूलनकी,    पेहेरें   ठाडें   रंग   भरें ।
आसपास,  युवतीजन  शोभित,   गावत  मंगल  गीत खरें ।। २ ।।
मुसकत  हैं    थोरे   थोरे   से,     बोलत     रसाल   लखीरी ।
अति अनुराग, भरें मोहन कों, कृष्णदास तहां देत है बीरी ।। ३ ।।

सुगन मनाय रही व्रजबाला, मन भावन घर आवन कों

सुगन  मनाय   रही  व्रजबाला,   मन  भावन  घर  आवन कों ।
चंदन भवन लिपाय सोंज  सज,   अरगजा  अंग लगावन कों ।। १ ।।
भोग राग रंग संपूरन आनंद,    अपनी   रूचि   उपजावन कों ।
कृष्णदास गिरिधरन संग मिली, बिरह व्यथा बिसरावन कों ।। २ ।।

कुसुम कुंज मधि करत सिंगार

कुसुम  कुंज  मधि  करत  सिंगार ।
प्यारी    पिय हीं    फुलेल    लगावत,   कोमल    कर   सुरजावत वार ।। 1 ।।
चंदन  घसि  अंग  मज्जन  कीनो,    यमुना    जल   झरी   कर धार  ।
न्हाय  बहिरी  अंग  पोंछि  स्वच्छ कर,  सरस  बसन  पहरावत  हार ।। 2 ।।
पीत  पिछोरी  बांधि  फेंट  कसि,   तापर   कटि  किंकिनी  झनकार  ।
फेंटा  पीत   शीश  बांध्यो  कटि,  दुहु  दिश  अलक  लटकि  घुघरार   ।। 3 ।।
दोउ  चरन  नूपुर    धुन    बाजत,   कंठ    पदक    सुज    मुक्ताहार ।
बाजु  बंध   जटित   हथ   पोंची,    पुष्पमाल    पहरें    करि    प्यार  ।। 4 ।।
पुष्पगुच्छ     पर    मोर   चंद्रिका,    ले    दर्पन    देखत    रिझवार  ।
चतुर्भुजदास  श्याम  मुख  निरखत, तन  मन  धन  कीनो  बलिहार  ।। 5 ।। 

आज मोही आगम अगम जनायो

आज  मोही  आगम  अगम  जनायो  ।
सोंधों   छानी   अरगजा   चंदन,   आंगन   भवन   लीपायों  ।। 1 ।।
आगम  आवन  जान प्रीतम  कों , गोपीजन  मंगल  गायो  ।
आनंद  उर  न   समाय  सखी, नव  साजि  सिंगार   बनायो  ।। 2 ।।
तन   सुख    पाग   पिछोरा  झीनो,   केसर    रंग   रंगायो  । 
मुक्ता  के   आभूषन    गुही  मनी,    पहिरावत   हुलसायो  ।। 3 ।।
पंखा  बहु   सिर   प्रीतम कों,   नित    राखुंगी    छिरकायों  ।
ग्रीषम  ऋतू  सुख  देती नाईक,   यह   औसर  चली  आयों  ।। 4 ।।
आवेंगे  महेमान   आज   हरि,    भाग्य   बड़े   दिन   पायों  ।
'कुंभनदास'  नव   नेह   नई  ऋतू,  आगम  सुजस  सुनायों  ।। 5 ।।

अतर गुलाब नीर, परदा लपटें उसीर

अतर   गुलाब   नीर,   परदा लपटें   उसीर,   त्रिविध   समीर की,   झकोर   हैऔं   करें  ।
छूटति  फुहारे,  हौद  भरे अति  भारे  सारे,  नाना  विधि  चादरन  की, धार बहवौ  करैं  ।। 1 ।।
रंग   जमें   राग गुन,  रहत सारंग की  धुनि,  ग्रीषम  निवास  गुनी, गान कहवौ  करैं  ।
ऐसें  निज मंदिर में,  बिराजे बालकृष्ण प्रभु,  'व्रजाधिस' आठों पहर, दरसन  देवौ करें  ।। 2 ।।

देखो माई सुन्दरता को रास

देखो माई सुन्दरता को रास ।
अति प्रवीण वृषभान  नंदिनी,   निरख  बंधे   दृगपास  ।। 1 ।।
अंग अंग प्रति  अमित माधुरी,   भृकुटी मदन विलास  ।
जबतें दृष्टि परी  सुन्दर  मुख,   वश  कीने  अनायास  ।। 2 ।।
प्रथम समागम कों सुन सजनी, उपजत है अति त्रास  ।
अब तो मन वच क्रम सब दीनों,  यह सुन  सूरजदास  ।। 3 ।।

बोले माई गोवर्धन पर मुरवा

बोले माई गोवर्धन पर मुरवा ।
तेसी ये श्यामघन मुरली बजाई, तेसेई उठे झुमधुरवा ॥१॥
बडी बडी बूंदन वरषन लाग्यो, पवन चलत अति झुरवा।
सूरदास प्रभु तुम्हारे मिलन को निश जागत भयो भुरवा ॥२॥

देखो माई हरियारो सावन आयो

देखो माई हरियारो सावन आयो।
हर्यो टिपारो शीश विराजत काछ हरी मन भायो॥१॥
हरी मुरली हे हरि संग राधे, हरी भूमि सुखदाई।
हरी हरी वन राजत द्रुमवेली नृत्यत कुंवर कन्हाई॥२॥
हरी हरी सारी, सखीजन पहेरें, चोली हरी रंग भीनी।
रसिक प्रीतम मन हरित भयो हे, सर्वस्व नौछावर कीनो॥३॥

नंद भवन को भूषण माई

नंद भवन को भूषण माई ।
यशुदा को लाल, वीर हलधर को, राधारमण सदा सुखदाई ॥
इंद्र को इंद्र, देव देवन को, ब्रह्म को ब्रह्म, महा बलदाई ।
काल को काल, ईश ईशन को, वरुण को वरुण, महा बलजाई ॥
शिव को धन, संतन को सरबस, महिमा वेद पुराणन गाई ।
‘नंददास’ को जीवन गिरिधर, गोकुल मंडन कुंवर कन्हाई ॥

भोग श्रृंगार यशोदा मैया,श्री विट्ठलनाथ के हाथ को भावें

भोग श्रृंगार यशोदा मैया,श्री विट्ठलनाथ के हाथ को भावें ।
नीके न्हवाय श्रृंगार करत हैं, आछी रुचि सों मोही पाग बंधावें ॥
तातें सदा हों उहां ही रहत हो, तू दधि माखन दूध छिपावें ।
छीतस्वामी गिरिधरन श्री विट्ठल, निरख नयन त्रय ताप नसावें ॥

Featured Post

શ્રીકૃષ્ણ: શરણં મમ:

શ્રીકૃષ્ણ: શરણં મમ:… શ્રીકૃષ્ણ: શરણં મમ: શ્રીકૃષ્ણ: શરણં મમ:… શ્રીકૃષ્ણ: શરણં મમ: કદંબ કેરી ડાળો બોલે શ્રીકૃષ્ણ: શરણં મમ: જનુમા કેરી પ...